Box 3 in 2026: 36% en de tegenbewijsregeling

In het kort: box 3 belast je spaargeld en beleggingen. Het tarief is in 2026 36% en het heffingvrij vermogen is € 59.357 per persoon. Box 3 is volop in beweging: na uitspraken van de Hoge Raad geldt nu een tegenbewijsregeling waarmee je op je werkelijke rendement mag worden belast. Een volledig nieuw stelsel op basis van werkelijk rendement staat gepland voor 2028. De forfaits voor sparen en schulden zijn nog voorlopig.

Box 3 is juridisch omstreden en verandert regelmatig. Behandel de cijfers hieronder als de op dit moment bekende stand van zaken en controleer je eigen aangifte altijd bij de Belastingdienst of met een belastingadviseur.

Wat is box 3?

Box 3 is de heffing op inkomen uit sparen en beleggen. Het gaat om je vermogen: spaargeld, beleggingen, een tweede woning, en dergelijke, minus je schulden. Je eigen woning en je ondernemingsvermogen vallen er niet onder — die zitten in box 1.

Anders dan box 1 belast box 3 niet je werkelijke inkomsten, maar traditioneel een fictief (forfaitair) rendement. Juist dat systeem is de kern van de juridische strijd van de afgelopen jaren.

Tarief en heffingvrij vermogen 2026

Voor 2026 gelden deze basisgetallen:

• Tarief box 3: 36% over het berekende voordeel.
• Heffingvrij vermogen: € 59.357 per persoon. Voor fiscale partners samen dus ongeveer € 118.714.

Alleen over het vermogen boven de heffingvrije grens betaal je belasting. Blijf je met je vermogen onder € 59.357 (of onder het dubbele met een partner), dan betaal je in box 3 niets.

De forfaits: let op, deels voorlopig

Het berekende voordeel in box 3 is gebaseerd op forfaitaire rendementen per soort bezit. Voor 2026 zijn dat:

• Banktegoeden (spaargeld): 1,28% — voorlopig, wordt begin 2027 definitief vastgesteld.
• Beleggingen en overige bezittingen: 6,00% — dit percentage is al definitief voor 2026.
• Schulden: 2,70% — voorlopig.

De percentages voor spaargeld en schulden zijn dus nog niet definitief. Ze worden pas begin 2027 vastgezet op basis van de werkelijke marktrente over 2026. Reken je box 3-heffing daarom door met een slag om de arm en ga niet uit van deze forfaits als vaste bedragen.

De tegenbewijsregeling: werkelijk rendement

Hier zit de grote verandering. De Hoge Raad oordeelde dat het forfaitaire systeem in strijd kan zijn met het eigendomsrecht als je werkelijke rendement lager is dan het forfait. Daarop is de Wet tegenbewijsregeling box 3 ingevoerd.

Wat betekent dat voor jou? Is je werkelijke rendement lager dan het forfaitair berekende rendement, dan mag je kiezen om te worden belast op je werkelijke rendement. Je geeft dat door via de opgaaf werkelijk rendement (OWR).

Belangrijk om te weten:

• Je kiest voor de tegenbewijsregeling alleen als het gunstiger is — is je werkelijke rendement hoger, dan geldt gewoon het forfait.
• Onder “werkelijk rendement” vallen niet alleen rente en dividend, maar in beginsel ook waardestijgingen (ook ongerealiseerde).
• Voor eerdere jaren is er met terugwerkende kracht herstel mogelijk voor gedupeerden.

De tegenbewijsregeling is een tijdelijke oplossing totdat het nieuwe stelsel er is.

Wat verandert er in 2028?

Er komt een volledig nieuw box 3-stelsel op basis van werkelijk rendement. De invoering is uitgesteld naar 2028 (eerder was 2027 het doel). In dat nieuwe systeem wordt niet langer met forfaits gerekend, maar met wat je daadwerkelijk aan rendement hebt behaald.

Tot die tijd blijf je in het overgangsregime: forfaits als uitgangspunt, met de tegenbewijsregeling als vangnet. Omdat de wetgeving nog kan schuiven, is dit precies het onderwerp waarbij je je jaarlijks opnieuw moet laten informeren.

Wat kun je nu doen?

• Breng je vermogen in kaart en kijk of je boven het heffingvrije bedrag van € 59.357 uitkomt.
• Bewaar je overzichten van rente, dividend en waardeontwikkeling — die heb je nodig als je een beroep wilt doen op de tegenbewijsregeling.
• Reken beide varianten door: forfait versus werkelijk rendement, en kies de gunstigste.
• Houd de berichtgeving in de gaten, want zowel de voorlopige forfaits als het stelsel van 2028 kunnen nog wijzigen.

Box 3 raakt vooral je privévermogen, maar voor ondernemers loopt het regelmatig door je totale fiscale plaatje. Wil je zeker weten dat je aangifte klopt en dat je niet te veel betaalt in box 3? Onze boekhouders en belastingadviseurs rekenen beide scenario’s voor je door en dienen de opgaaf werkelijk rendement in wanneer dat gunstiger is.